Tiêm khớp là phương pháp điều trị tại chỗ một số bệnh lý xương khớp. Tuy nhiên, lạm dụng tiêm khớp có thể gây ra nhiều biến chứng khó lường, để lại hậu quả nghiêm trọng.

Khuyến cáo khi điều trị bằng liệu pháp tiêm khớp

Tiêm khớp đã được áp dụng điều trị trong lĩnh vực khớp học trên 40 năm nay và ngày càng khẳng định đây là một trong những phương pháp điều trị an toàn có hiệu quả, chi phí thấp trong điều trị tại chỗ một số bệnh lý xương khớp. Do tính ưu việt của phương pháp điều trị này, nên hiện nay một số cơ sở y tế và cán bộ y tế đã lạm dụng tiêm khớp trong khi không nắm vững chỉ định, chống chỉ định cũng như kỹ thuật tiêm. Từ đó, gây ra nhiều hậu quả đáng tiếc như nhiễm khuẩn vị trí tiêm, viêm khớp mủ, nhiễm khuẩn huyết, đứt gân, teo cơ, hủy xương…

Những trường hợp được chỉ định tiêm khớp

– Tiêm khớp chỉ được chỉ định điều trị tại chỗ cho các bệnh lý phần mềm cạnh khớp (gân, dây chằng, bao khớp…).

– Một số bệnh viêm màng hoạt dịch khớp không đặc hiệu như: thoái hóa ở khớp giai đoạn nhẹ, viêm khớp dạng thấp, Gout, bệnh lý cột sống thể huyết thanh âm tính, viêm khớp sau chấn thương (không có tràn máu khớp do chấn thương).

Cần lưu ý rằng chỉ nên áp dụng tiêm khớp sau khi các biện pháp điều trị nội khoa không có kết quả (vật lý trị liệu, thuốc giảm đau, thuốc chống viêm không steroid) nhằm tránh việc lạm dụng tiêm khớp và tiêm phần mềm quanh khớp.

Không áp dụng tiêm khớp cho các trường hợp

– Viêm khớp nhiễm khuẩn: viêm khớp mủ, lao khớp.

– U xương khớp (lành tính và ác tính).

– Tổn thương khớp do bệnh lý thần kinh, bệnh máu.

– Nhiễm khuẩn ngoài da vùng tiêm khớp.

Thận trọng chỉ định tiêm khớp đối với bệnh nhân có tiền sử đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh máu, nhiễm nấm, suy giảm miễn dịch. Thực tế cho thấy nếu quá lạm dụng tiêm khớp trong các trường hợp này có thể làm cho bệnh tiến triển nhanh và trầm trọng hơn, nhiều khi nguy hiểm đến tính mạng người bệnh.

Không phải loại thuốc nào cũng sử dụng để tiêm khớp

Do thiếu hiểu biết nên một số người đã sử dụng cả thuốc kháng sinh, vitamin B12, thậm chí cả các thuốc chống viêm không steroid (voltaren, diclofenac…) để tiêm vào ổ khớp. Điều này rất nguy hiểm vì các thuốc này sẽ gây phản ứng viêm mạnh ở màng hoạt dịch, sụn khớp… làm khớp sưng to, rất đau và có thể dẫn đến hậu quả viêm dính khớp, làm mất khả năng vận động của khớp.

Vì vậy cần phải nhấn mạnh rằng, hiện nay chỉ nên sử dụng các thuốc sau đây để tiêm khớp như: các chế phẩm steroid ở dạng dịch treo, chậm tan (Hydrocortison acetate, Diprospan, Depo-Medrol); một số thuốc tiêm khớp đặc biệt khác (Axit osmic 1%, Hyaluronate sodium, huyết tương giàu tiểu cầu, tế bào gốc…).

Một số biến chứng thường gặp sau tiêm khớp

Tuy là một trong các thủ thuật điều trị đơn giản, ít tốn kém, an toàn và có hiệu quả cao, nhưng nếu lạm dụng liệu pháp trong khi không đảm bảo các nguyên tắc vô trùng, không nắm vững chỉ định, chống chỉ định, vị trí giải phẫu, kỹ thuật tiêm và liệu trình điều trị thì sẽ gây ra nhiều tai biến như:

– Nhiễm khuẩn khớp tiêm dẫn đến viêm mủ: do không thực hiện tốt quy tắc vô khuẩn khi tiêm, tiêm thuốc quá liều lượng, thuốc tiêm không đảm bảo chất lượng… Đây là một tai biến nặng cần phải xử lý kịp thời và điều trị kháng sinh liều cao càng sớm càng tốt để tránh nguy cơ hủy hoại xương khớp, dính khớp, nhiễm khuẩn huyết cho người bệnh.

– Đau tăng sau khi tiêm 12 – 24 giờ: do phản ứng viêm màng hoạt dịch với tinh thể thuốc (viêm khớp vi tinh thể), thường khỏi sau một ngày, không phải can thiệp.

– Teo da, mất sắc tố da tại chỗ tiêm do tiêm nhiều lần vào một vị trí, hoặc tiêm quá nông.

Để đạt được hiệu quả tốt của phương pháp điều trị tại chỗ, bệnh nhân nên đến các cơ sở y tế chuyên khoa khớp để được các bác sĩ khám, tư vấn, chẩn đoán bệnh, chỉ định và tiến hành tiêm khớp (nếu cần) nhằm tránh các hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.

Tự tiêm thuốc không rõ nguồn gốc vào khớp gối trái, bệnh nhân nữ 62 tuổi bị sưng đau khớp, không thể đi lại được.

• Bệnh nhân (62 tuổi) đến khám tại Bệnh viện trong tình trạng khớp gối 2 bên đau nhức, khớp gối trái sưng nóng đỏ, đau dữ dội kèm giới hạn vận động nặng khiến bệnh nhân hầu như không đi lại được, phải cần đến sự giúp đỡ của người nhà.
• Bệnh nhân cho biết: Trước đây bị sưng đau khớp gối và đã tự tiêm thuốc không rõ nguồn gốc nhiều lần vào khớp gối trái. Bệnh nhân đã nhập viện, được truyền kháng sinh điều trị nhiễm trùng tại một bệnh viện tuyến tỉnh hơn 2 tuần nhưng tình trạng không cải thiện nhiều.
• Sau khi thăm khám và thực hiện một số xét nghiệm cơ bản, chụp X-quang, xét nghiệm dịch khớp gối… các bác sĩ Đơn vị Cơ xương khớp – Khoa Nội nhi đã chỉ định điều trị cho bệnh nhân theo phác đồ kết hợp Y học hiện đại với Y học cổ truyền.
• Sau 10 ngày nhập viện, tình trạng sưng nóng đỏ của bệnh nhân đã cải thiện rõ, tuy nhiên, vẫn còn bị cứng khớp do lâu ngày không vận động.
• Các bác sĩ tiếp tục chỉ định tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP tự thân) vào khớp gối trái cho bệnh nhân, sử dụng thuốc chống thoái hóa khớp, thuốc thang theo hướng bổ can thận, mạnh cân cốt, cùng với cao xoa bóp tại khớp. Đồng thời, áp dụng các phương pháp vật lý trị liệu – phục hồi chức năng khớp gối cho bệnh nhân.
• Sau hơn 3 tháng điều trị, bệnh nhân đã có thể đi lại tốt, không cần đến sự trợ giúp từ người thân, khớp gối hết đau.

Với bệnh lý cơ xương khớp, nếu tự điều trị không đúng cách sẽ dẫn đến bệnh ngày càng nặng hơn, nguy hiểm hơn là nguy cơ tàn phế, thậm chí là tử vong.

• Đơn cử như trường hợp của người bệnh 70 tuổi, trú tại Hiệp Hòa, Quảng Yên, Quảng Ninh. Người bệnh đến khám tại Bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí trong tình trạng cẳng tay trái sưng tấy, nề đỏ, có đầu mủ trắng.
• Trước đó, người bệnh bị đau cổ tay trái và tê bì bàn tay trái, đã được khám, chẩn đoán hội chứng ống cổ tay trái và được tiêm thuốc để điều trị viêm khớp một lần tại Bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí.
• Người bệnh được bác sĩ tư vấn cụ thể và hẹn tái khám theo lịch. Tuy nhiên, người bệnh không tuân thủ lịch hẹn của bác sĩ và do quá sốt ruột về tình trạng bệnh nên đã tự đến phòng khám tư để tiêm khớp.
• Bên cạnh đó, người bệnh còn đắp cây bèo tây vào cẳng tay, cổ tay trái với hi vọng tình trạng bệnh nhanh chóng được cải thiện.
• Thế nhưng tình trạng đau xương khớp không được cải thiện mà vùng cẳng tay trái của người bệnh có biểu hiện sưng nề, tấy đỏ, có điểm rò dịch. Lúc này, người bệnh mới đến bệnh viện khám và được chẩn đoán áp xe cẳng tay trái.
• Người bệnh được cho nhập viện, điều trị dùng kháng sinh, có chỉ định can thiệp ngoại khoa. Hiện tại, sau đợt điều trị và can thiệp vết thương cổ tay trái của người bệnh đã khô, không sưng tấy đỏ.
• Theo các bác sĩ Khoa Tâm thần kinh – Cơ xương khớp, có nhiều quan điểm, phương pháp sai lầm có thể gặp trong điều trị bệnh lý cơ xương khớp như khi mắc bệnh cơ xương khớp, nhiều người bệnh được chữa đau khớp bằng cách tiêm vào khớp và cứ đau là lại tiêm khớp. Nhưng điều này cần phải rất cẩn trọng vì việc tiêm thuốc vào khớpnếu không được tiến hành tại các cơ sở uy tín đảm bảo vô trùng, sẽ vô tình đưa vi khuẩn từ ngoài vào khớp qua các mũi tiêm. Từ đó, gây nhiễm khuẩn ổ khớp, có thể chảy máu nội khớp, đẩy nhanh tốc độ thoái hóa khớp và loãng xương.
• Một số khác lại chữa bệnh bằng cách đắp các loại lá cây, bã thuốc không rõ nguồn gốc lên các tổn thương da, cơ, khớp… hoặc áp dụng bài thuốc gia truyền của các thầy lang để điều trị. Tác dụng giảm đau của những bài thuốc đó chưa được khoa học kiểm chứng và tiềm ẩn nhiều nguy cơ như có thể gây bỏng, nhiễm trùng da và biến chứng nguy hiểm cho thận, tim mạch, dạ dày. Khi nhiễm trùng da lan sâu gây nhiễm trùng khớp, nhiễm trùng huyết và có thể dẫn đến tử vong.
• Trong trường hợp có chỉ định tiêm, hãy đến các cơ sở có chuyên khoa để được khám và điều trị phù hợp. Hãy tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn sau tiêm khớp của thầy thuốc, tuân thủ phác đồ điều trị, tái khám kịp thời để bác sĩ điều chỉnh và đưa ra phác đồ phù hợp.
• Lời khuyên từ các bác sĩ là các trường hợp sau tiêm khớp, người bệnh tuyệt đối không được bôi xoa, đắp thuốc và lá cây lên vị trí tiêm khớp.